O piśmie

 „Nowe Książki” to pismo krytyki literackiej i naukowej adresowane do środowisk akademickich, literackich, bibliotekarzy oraz użytkowników bibliotek, wydawców, księgarzy – mówiąc najogólniej: do wszystkich miłośników książek. Miesięcznik zawiera recenzje, rozmowy, materiały publicystyczne, informacje o ruchu wydawniczym, kronikę wydarzeń. Komentowane książki reprezentują rozmaite dziedziny; na łamach pisma powstaje obraz stanu piśmiennictwa w Polsce, a przynajmniej jego najistotniejszej części. „Nowe Książki” przedstawiają sylwetki autorów, również tych, którzy – choć zasłużeni dla kultury i nauki – są mniej znani. Każdy numer przynosi omówienie około osiemdziesięciu książek w recenzjach czy notach. Osobny dodatek – „Kurier” – dopełnia treść informacyjną pisma krótkimi, pochodzącymi od wydawców notami o zapowiedziach i nowościach.

„Nowe Książki” istnieją w sposób nieprzerwany (z wyjątkiem półrocznego zawieszenia spowodowanego stanem wojennym) od 1949 roku, ale ich tradycja jest znacznie starsza. W 1901 roku w Warszawie i Lwowie zaczęto wydawać miesięcznik „Książka” poświęcony krytycznemu odnotowywaniu bieżącego piśmiennictwa polskiego. Ukazywał się on, z przerwą spowodowaną pierwszą wojną światową, do lat dwudziestych. Od 1934 roku jego program kontynuowała „Nowa Książka”. Czasopismo to, publikowane przez wydawnictwo „Trzaska, Evert i Michalski”, poświęcone było krytyce literackiej i naukowej oraz bibliografii. Z tymi dwoma tytułami, będącymi faktycznie ewolucją jednego pisma, współpracowali wybitni humaniści, na przykład Aleksander Brückner, Ignacy Chrzanowski, Juliusz Kleiner, Manfred Kridl, Stanisław Estreicher, Tadeusz Sinko. „Nowe Książki” – powołane po drugiej wojnie do życia z inspiracji Juliusza Wiktora Gomulickiego (edytora, bibliofila, historyka literatury, zasłużonego badacza życia i twórczości Norwida) –  odwoływały się do tradycji obu wspomnianych tytułów. 

Początkowo „Nowe Książki” miały formę bibliograficznego biuletynu nowości. Z czasem, rozbudowując swoją zawartość, przekształciły się w czasopismo recenzyjno-publicystyczne, ze stałymi działami, felietonami itp. Od 1953 roku do listopada 1981 roku pismo ukazywało się jako dwutygodnik. Wśród jego redaktorów naczelnych byli: Juliusz Wiktor Gomulicki, Adam Klimowicz, Zenona Macużanka, Marcin Czerwiński, Tomasz Łubieński.

Przez prawie siedem dziesięcioleci na łamach pisma publikowali i publikują autorzy wywodzący się ze środowisk akademickich, literackich, dziennikarskich. Reprezentują różne postawy i poglądy. Niegdyś do „Nowych Książek” pisywali m.in.: Melchior Wańkowicz, Arnold Słucki, Władysław Kopaliński, Stefan Kisielewski, Stanisław Zieliński, Bohdan Czeszko, Stanisław Szenic, Wojciech Natanson, Zbigniew Bieńkowski, Zbigniew Florczak, Marcin Czerwiński, Janusz Tazbir.  Spośród obecnie współpracujących z „Nowymi Książkami” autorów można przywołać nazwiska Jana Gondowicza, Adriany Szymańskiej, Magdaleny Fikus, Piotra Wojciechowskiego, ks. Jana Sochonia, Zbigniewa Mikołejki, Adama Szostkiewicza, Henryka Wańka czy Andrzeja Zawady, oraz wielu innych wybitnych pisarzy, twórców kultury i nauki, którzy – poproszeni o recenzję dla „Nowych Książek” – nigdy nie odmawiają współpracy. Z regularnie publikowanych w „Nowych Książkach” tekstów powstały osobne książki, na przykład Stanisława Szenica Ongiś, Stanisława Zielińskiego Wycieczki balonem, Anny Bojarskiej Madonna Pekaesów czy Podróże po Szpargalii Juliusza Witolda Gomulickiego.

 

Nowe książki na przestrzeni lat

01/1949
15/1956
13/1969
01/1970
05/1970
12/1970
02/1971
07/08/1986
03/1993
08/1993